Onomatlas — Yansıma Sözcükler Atlası

Farklı dillerin aynı sesleri nasıl aktardığı üzerine uluslararası bir proje. Köpek Rusça «gav-gav», İngilizce «woof», Japonca «wan-wan» havlar. Yansıma sözcükler, hayvan seslerinin çok ötesine uzanır.

«Dil, kültürün haritasıdır. Ve yansıma sözcükler onun en samimi parçasıdır.» — proje konsepti

Proje hakkında

Onomatlas (onomatlas.online), dünyanın 20 dilindeki yansıma sözcüklerin çok dilli bir veri tabanıdır. Proje, farklı kültürlerin aynı sesleri nasıl duyup yazıya döktüğünü araştırır. Yansıma sözcük (Yunancada ὀνοματοποιΐα), sesleri taklit eden sözcükleri tanımlar: doğanın gürültüsü, hayvanların sesleri, eylemlerin, makinelerin, duyguların sesleri. Gerçekliğin fonetik bir kopyasıdır ve her dil onu kendi tarzında duyar.

Projede neler var

• Hayvan sesleri: köpek nasıl havlar, kedi nasıl miyavlar, kurbağa nasıl vıraklar — farklı dillerde
• Doğa sesleri: yağmur, rüzgâr, gök gürültüsü, yaprakların hışırtısı
• Eylem sesleri: vuruş, darbe, düşüş, sıçrama
• Sesli tepkiler: gülme, ağlama, hapşırma, öksürme
• Mekanik sesler: saatler, motorlar, ziller
• Karşılaştırmalı analiz: aynı şey neden farklı çıkar

Galeri (grid)

Neden önemli

Yansıma sözcükler, dünyanın kültürel algısına açılan bir penceredir. Bir dilin bir sesi nasıl kaydettiği, onun fonetik sisteminin, kulağının, kültürel çağrışımlarının özelliklerini açığa çıkarır. Dil öğrenenler için: yansıma sözcükleri anlamak, yabancı bir dili, onun ritmini ve tonlamasını daha iyi duymaya yardımcı olur. Dilin tınısına alışmanın doğal bir yoludur. Dilbilimciler için: yansıma sözcüklerin karşılaştırmalı analizi, dillerin fonetik özelliklerini, ses sistemlerinin sınırlarını ve algının kültürel örüntülerini gösterir. Meraklılar için: sadece ilgi çekicidir. Fransız ördeği neden «coin-coin», Rus ördeği «krya-krya» der? Japon kedisi neden «nyan-nyan», İngiliz kedisi «meow» der?

Başlıklı iki resim (captions-two)

Köpek

Kedi

Üç görsel (block three)

Geniş görsel

Nasıl çalışır

Proje basit bir gezinme mantığı izler: bir ses kategorisi seçersiniz, belirli bir ses seçersiniz (örneğin «köpek havlaması») ve onun 20 dildeki karşılığını görürsünüz. Her giriş şunları içerir:

• Yansıma sözcüğün transkripsiyonu
• Ses örnekleri (mümkün olduğu yerlerde)
• Kültürel bağlam (neden böyle)
• Karşılaştırmalı analiz (hangi diller yakın, hangileri farklı)

Proje, dünyadaki ses algısının çeşitliliğini haritalayan meraklılar için bir atlas olarak sunulur.

Marginalia

Sesin bir dili yoktur. Ve her dil onu kendi tarzında duyar.

Kapsam ve diller

Proje 20 dili destekler: Rusça, İngilizce, İspanyolca, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Portekizce, Lehçe, Felemenkçe, Türkçe, Arapça, İbranice, Hintçe, Tayca, Vietnamca, Endonezce, Japonca, Korece, Çince (basitleştirilmiş). Bu kapsam dünya nüfusunun büyük kısmına ulaşır ve fonetik sistemlerin azami çeşitliliğini gösterir.

Gelir modeli ve açıklık

Proje, bağlamsal reklamlarla (Google AdSense) ayakta kalır. İçerik kalıcıdır — sesler değişmez, yansıma sözcükler zamanla istikrarını korur. Bu, projeyi kendi kendini finanse eder kılar. Proje eklemelere ve önerilere açıktır. Dilbilimciyseniz, anadil konuşucusuysanız ya da bir hata fark ettiyseniz — görüşelim.

Projenin durumu

Proje geliştirme aşamasındadır. Veri tabanı oluşturuluyor, transkripsiyonlar doğrulanıyor, yeni diller ve ses kategorileri ekleniyor. Lansman 2025 için planlanıyor. Projeye katılmak, materyal önermek ya da gelişimini takip etmek isterseniz — görüşelim.

Sonraki

Memazilla — Meme Kütüphanesi

Güçlü arama ve kullanışlı dışa aktarma özellikli pratik meme kataloğu. Ansiklopedi değil, araç: bul, indir, gönder. Anında kullanım için Telegram entegrasyonu.

→